Aktualności
Informacja o RODN WOM (struktura, adresy, telefony)
Doskonalenie nauczycieli
STUDIA
PODYPLOMOWE
Reforma Programowa
Bezpieczeństwo w szkole
E-PLATFORMA MOODLE
Konkursy przedmiotowe
Konkursy inne
Forum nauczycieli
Kwartalnik Nauczycielski
Programy nauczycieli
Materiały edukacyjne
Inne
Kształcenie integracyjne
Edukacja Elementarna w teorii i praktyce
Edukacja Artystyczna i Regionalna
Testy sprawdzające
Projekt - Miejsca Pamięci
Zarządzanie w oświacie
Projekty Europejskie
European Projects
Działalność naukowo-badawcza
Konferencje interdyscyplinarne
Zamówienia Publiczne Konkursy na stanowiska
Galeria
Publikacje zwarte
Częstochowski Biuletyn Oświatowy [CBO]
Przydatne linki
Portal pocztowy*

*  tylko dla zarejestrowanych użytkowników


- Informacje RSS


Informacje o RODN "WOM"
w Częstochowie













Click for Częstochowa, Poland Forecast

Jeśli masz jakieś pytania napisz:

W sprawach dotyczących serwisu internetowego proszę o kontakt z webmaster'em

 

Odwiedziło nas do tej pory:
1369710
internautów


Aktualnie stronę ogląda:
website stats
Tu znajduja sie osoby zaglądajęce na nasz serwis:

Wydawnictwo umożliwiające nauczycielom wymianę własnych doświadczeń


  Spis treści   Autorzy publikacji
  Zasady przygotowania publikacji   Terminy przyjmowania artykułów


 MARZEC 2009   CZERWIEC 2008   CZERWIEC 2007   MARZEC 2007   STYCZEŃ 2007   WRZESIEŃ 2006   CZERWIEC 2006   MARZEC 2006   GRUDZIEŃ 2005   CZERWIEC 2005   GRUDZIEŃ 2004   WRZESIEŃ 2004   CZERWIEC 2004   MARZEC 2004   GRUDZIEŃ 2003   WRZESIEŃ 2003   CZERWIEC 2003   MARZEC 2003   GRUDZIEŃ 2002   WRZESIEŃ 2002   CZERWIEC 2002 

Spis treści

WRÓĆ

 


Kącik żywej przyrody w edukacji przyrodniczej

Elżbieta Milkiewicz - Nauczyciel kształcenia zintegrowanego, Szkoła Podstawowa w Olsztynie


Obserwacja przyrody ma wpływ na sferę umysłową dziecka rozwijając spostrzeżenia, wrażenia. Eksperyment jest tą metodą pracy, która najbardziej przemawia do dzieci w młodszym wieku szkolnym. Dlatego każdy nauczyciel nauczania zintegrowanego wraz z dziećmi powinien urządzić kącik przyrody, stwarzając olbrzymie możliwości przeprowadzenia obserwacji przez dłuższy okres .

„Kącik przyrody to wydzielone w sali miejsce, w którym zgromadzone są obiekty przyrody ożywionej i nieożywionej w oparciu o które realizujemy zadania programowe. Stanowią one tworzywo w kształtowaniu procesów poznawczych dzieci.

"Kącik przyrody" może zawierać następujące części składowe:

  • na najniższym poziomie, tuż nad podłogą: otwarte szuflady na różne przybory (skrzyneczki, doniczki, słoiki, szufelki, szczoteczki, miotełki, szmatki, polewaczki, łopatki, grabki);

  • na poziomie drugim od dołu: hodowle zwierzęce – akwaria, terraria;

  • na poziomie trzecim od dołu: szeroka półka do hodowli roślin, tam będzie ustawiało się różne skrzynki z wysiewami i rozsadą, a także w innym okresie, doniczki z posadzonymi roślinami kwiatowymi np. tulipan, pelargonia, trzykrotka;

  • na poziomie czwartym od dołu, na półce stosunkowo wyżej, rośliny kwiatowe o specjalnych wymogach: np. begonie, kaktusy, asparagus.

W tak urządzonym „kąciku" można założyć różne instalacje, jak instalację do przewietrzenia, do oświetlenia i do ogrzewania. Należy pamiętać o zabezpieczeniu tych urządzeń w czasie, kiedy dzieci pracują przy „kąciku’’.

Urządzenie „kącika przyrody" zależy od:

  • pory roku

  • realizowanej aktualnie tematyki,

  • wieku dzieci,

  • wyposażenia ogrodu w rośliny.

Ważną rolę ogrywa właściwy wybór miejsca w sali na „kącik przyrody". Należy uwzględnić główne dwa aspekty:

  • warunki fizyczne dla życia roślin i zwierząt,

  • możliwość wykonywania przez dzieci różnorodnych czynności.

Zadaniem nauczyciela jest organizowanie sytuacji aktywizujących dzieci do poznawania okazów w „kąciku przyrody".

Dzieci interesują się zgromadzonymi w „kąciku" okazami gdy nauczyciel:

  • urządza „ kącik’’ stopniowo , przy czynnym udziale dzieci,

  • wprowadza w nim zmiany,

  • włącza się do spontanicznych obserwacji dzieci,

  • pomaga dzieciom w czynnościach pielęgnacyjnych, związanych z hodowlą roślin i zwierząt

  • inicjuje zabawy i zajęcia z wykorzystaniem obiektów przyrodniczych ( przykłady zabaw i zajęć w „ kąciku’’ przedstawię później)

Okazy w „kąciku przyrody" powinny być prezentowane w taki sposób, by wywoływały dzieci zaciekawienie, chęć ich poznania. Zaciekawienie’’ kącikiem’’, chęć obserwowania hodowli i dostarczania okazów, staramy się obudzić w całej klasie. W „kąciku’’ należy prowadzić stałe lub okresowe hodowle roślin i zwierząt. Do stałych hodowli, które powinny występować w „kącikach’’ należy zaliczyć rośliny doniczkowe oraz rośliny i zwierzęta wodne.

Poprzez hodowanie roślin doniczkowych zapoznajemy dzieci z zasadami pielęgnowania, zwracamy uwagę na ziemię w doniczkach, wodę do pielęgnowania, dostęp powietrza, oświetlenie.

Akwarium w „kąciku’’ powinno być tak umieszczone, aby dzieci mogły swobodnie obserwować ryby.

Krajowe ryby są kłopotliwe w hodowli szkolnej i dlatego wybieramy z wielkiej ilości ryb egzotycznych te, które są łatwiejsze do hodowli, które będą się nam dobrze rozwijały i są równocześnie efektowne w kształtach i barwie. Należą do nich przede wszystkim tzw. złote rybki: złoty karaś, welon, kometa, niektóre z brzanek, a z naszych ryb: ewentualnie ciernik i słonecznica.

Nie należy zapominać o drobnych zwierzętach wodnych w akwarium. Wiele z nich prowadzi rozbójniczy tryb życia i dlatego nie mogą być trzymane razem z rybami. Trzeba dla nich urządzić oddzielne akwarium lub po prostu duży słój. Zwierzątkami godnymi poznania przez dzieci, przeznaczonymi do hodowli w „kąciku przyrody" są dżdżownice, bielinek kapustnik. Dla nich trzeba wykonać specjalne urządzenia hodowlane. Ze zwierząt większych można hodować w terrarium żółwie lądowe /żółwia greckiego lub marokańskiego/,chomika syryjskiego, świnkę morską, białe myszy, a przejściowo ropuchę i żabę.

Podstawą organizacji opieki w „kąciku przyrody’’ jest systematyczność. Trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że wszystko, co się w „kąciku przyrody’’ znajduje – żyje i ma wymagania bieżące, codzienne, a nawet częstsze. Dlatego nie może być mowy o prawidłowym prowadzeniu „kącika’’- jeżeli związanych z nim czynności nie włączy się do codziennych zajęć z dziećmi.

Nie wszystkie dzieci muszą w tym samym czasie obsługiwać „ kącik’’. Można zorganizować grupy dyżurujące, które będą zmieniały się co tydzień i przez cały tydzień prowadziły opiekę nad roślinami i zwierzątkami.

Dzieciom trzeba jednak bardzo jasno powiedzieć, jakie czynności do nich należą i jak je wykonać.

Jesienią w „kąciku’’ urządzamy wystawę plonów z sadu i warzywnika, różnych warzyw i owoców jadalnych. Następnie gromadzimy dzikie owoce i nasiona służące za pokarm zwierzętom jak np. jagody czarnego bzu, śnieguliczki, jarzębiny, jałowca, dzikiego wina, suche owoce i nasiona różnych drzew: lipy, buku, olchy, leszczyny. W oparciu o zebrany materiał możemy: porównywać owoce, klasyfikować je, przyporządkowywać do odpowiednich liści, grupować ze względu na sposoby rozsiewania się nasion, obserwować kiełkowanie.

Jesienią możemy również „zgromadzić’’ grzyby np. pod hasłem.

„Poznajemy grzyby".

Dzieci porównują wygląd zewnętrzny, wyróżniają wspólną cechę grzybów, zwracają uwagę na różnicę budowy spodniej części ich kapelusza, mówią o prawidłowym zrywaniu grzybów, o ochronie ściółki leśnej oraz o znaczeniu grzybów niejadalnych w przyrodzie.

Nauczyciel zwraca również uwagę na inne grzyby np. drożdże, pleśń(np. na chlebie razowym), huby.

Niezmiernie ważną i pouczającą czynnością jest prowadzenie w kąciku kalendarza pogody,

w którym dzieci notują dni słoneczne, pochmurne, deszcze, grad, śnieg, szron, mgłę, mróz, odwilż.

W „kąciku przyrody" w różnych porach roku można hodować;

  • jesień – dżdżownica

  • zima- - chomik, świnka morska, białe myszki

  • wiosna – gąsienice, skrzek żabi i kijanki żaby, ropuchy, ślimaki lądowe.

Okresowe hodowle wzbudzają duże zainteresowanie dzieci, ponieważ rolę ogrywa

czynnik „ nowości’’ , w związku z tym zaleca się okresowo pielęgnować następujące rośliny:

wrzesień: pielęgnowanie roślin ozdobnych z ogrodu szkolnego lub działek np. astry, nagietki, cynie, dalie, mieczyki.

październik: założenie hodowli roślin cebulowych np. krokusów, narcyzów, hiacyntów, lilii (wiadomości na temat ich hodowli przedstawione są w książce E.I.Frątczaków „ kącik przyrody...’’ s.117)

listopad: założenie hodowli drzew z kiełkujących nasion, np. dębu, klonu, lipy, kasztanowca

grudzień: założenie ogródka warzywnego – pietruszki z korzenia na natkę – w ziemi i w wodzie; cebuli na szczypiorek; rzeżuchy w ziemi i na bibule

styczeń: założenie hodowli fasoli ozdobnej w ziemi i w wodzie( łatwiej zrozumieją cykl rozwojowy roślin – od nasienia do nasienia)

luty: - hodowla liści warzyw, np. ziemniaków, marchwi, buraków

posianie roślin ozdobnych na rozsady do ogrodu, np. aksamitki, cynie, floksy, lwie paszcze, szałwie, nasturcje

marzec: założenie hodowli gałązek drzew- kasztanowca, wierzby, brzozy

- posianie ziaren żyta ( tradycje wielkanocne)

- posianie nasion roślin użytecznych na rozsady do ogrodu, np. pomidory, ogórki, sałata

kwiecień, maj: - pielęgnowanie roślin ozdobnych z ogrodu szkolnego( tulipany, narcyzy konwalie)

- przesadzanie roślin doniczkowych

czerwiec: - pielęgnowanie roślin ozdobnych z ogrodu(kosaćce, floksy, niezapominajki)

- pielęgnowanie roślin z ugorów np. żmijowiec, krwawnik, gorczyca.


W „kąciku przyrody" gromadzimy również różne okazy z wycieczek. Takie środowiska jak łąka, las, pole, brzeg rzeki, sad, ogród warzywny, kwiatowy mogą dostarczyć najróżnorodniejszego „ tworzywa przyrodniczego’’ , tj. korzeni, gałązek, liści, kory, mchu, traw, żołędzi, owoców, warzyw. Przyzwyczajamy dzieci do umiejętnego korzystania z darów przyrody, uczymy planowego gromadzenia tworzywa, z przewidywaniem możliwości jego wykorzystania, zachęcając do czynnego uczestnictwa w urządzaniu „kącika przyrody".

W „kąciku ‘’ organizujemy różnorodne zabawy i zajęcia, jak np. :

- przedstawione rośliny poklasyfikuj na: doniczkowe, wodne i warzywne;

- słoiczki z roślinami ustaw obok planszy przedstawiającej ich środowiska życia(łąka, pole, las, ogród warzywny, ogród kwiatowy, staw)

- spośród roślin hodowlanych, w” kąciku’’ wymień nazwy na głoskę k, p.,z modeli zwierząt wybierz zwierzęta leśne i ustaw na makiecie lasu;

- spośród rysunków( modeli) ptaków wybierz te, które jesienią odlatują do krajów południowych i te , które zostaną u nas na zimę.

Zadania tego typu dają możliwość sprawdzenia prawidłowości przyswojenia przez dzieci wiadomości i niektórych pojęć.

Prowadzimy również proste doświadczenia i obserwacje z zakresu przyrody nieożywionej, uwzględniając m.in. zmiany konsystencji ciał pod wpływem temperatury, parowania wody i skraplania się pary, rozpuszczenia się niektórych substancji w wodzie ( np. cukru, soli) i zjawisko krystalizacji. Gromadzimy więc niezbędne eksponaty np. kawałków drewna, koksu, węgla kamiennego, torfu, magnesu, gleby, bursztynu, kostek cukru, soli itp. W „kąciku’’ powinny znaleźć się też mikroskop, lupy i sprzęt pomocniczy oraz eksponaty z przyrody nieożywionej – skały, minerały oraz wyroby z nich pochodzące.

W „kąciku” prowadzimy również proste doświadczenia, np. wykazanie ujemnego działania różnych zanieczyszczeń „Doświadczalne życie roślin’’ art. Ingrid Paśko( Życie Szkoły 98)

Poprzez „kącik przyrody umożliwiamy dzieciom:

  • poznawanie przejawów życia oraz ciągłość zjawisk biologicznych,

  • dokonywanie nieskomplikowanych doświadczeń biologicznych,

  • przyzwyczajamy do dłuższego systematycznego obserwowania roślin i zwierząt,

  • obserwację i porównywanie oraz dostrzeganie związków między organizmem roślinnym, a warunkami życia,

  • zdobywanie umiejętności pielęgnowania,

  • zaprawiamy do zespołowej pracy,

  • wyrabiamy umiejętności przyrodnicze i szacunek dla życia i prawa do niego, wszelkich istot żywych nie zagrażających gospodarce człowieka.

Bibliografia

  1. E.I. Frątczak „ Funkcje i urządzanie kącika przyrody’’.

  2. L.Domka,E. Bednarczyk „ Ziemia jak ogród’’, Ten świat 1995, nr 3

  3. M. Kowalewska, M. Kownacka „ Głos przyrody, wiosna- lato’’ Nasza Księgarnia 1969

  4. M.Lelonek „ Kształtowanie pojęć z przyrody nieożywionej w nauczaniu początkowym’’WSiP Warszawa 1984

  5. H.Gutowska „ Środowisko społeczno – przyrodnicze w klasach I-III’’ WSiP 1982

WRÓĆ

 


 
   
 © Copyright by RODN "WOM" w Częstochowie, 2000-2014        Design by czGeorge